ابو الفضل مير محمدى زرندى

290

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

بخارى نقل شده كه ابو سعيد خدرى مىگويد : پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : هر آينه شما از سنت و طريقه‌هاى پيشين متابعت خواهيد كرد وجب به وجب و ذراع به ذراع حتى اگر آنان داخل لانه سوسمارى شده باشند شما هم داخل خواهيد شد . اين روايت به فرمودهء علامهء طباطبائي ( رحمة اللّه عليه ) روايتى است مستفيض كه در جوامع احاديث نقل شده است و از طريق شيعه نيز از ائمه اطهار ( عليهم السلام ) مستفيض و شايع است چنانچه در تفسير قمى مىنويسد : از پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل شده شما در راه پيشينيان خود سير خواهيد كرد « حذو النعل بالنعل و القذة بالقذة » يعنى مانند دو لنگه كفش و دو طرف پرهاى تير « 1 » . و اما در جواب از اين استدلال ، گفته مىشود : آنچه كه در امتهاى سابق واقع شده گر چه در امت اسلام نيز واقع خواهد شد ولى مماثلت اجمالى كافى است و لزومى ندارد كه حادثه واقع در امت اسلام بعينه همان حادثه‌اى باشد كه در امتهاى سابق بوده است . در تأييد اين مطلب روايتى را كه ابن اثير در جامع الاصول بر حسب نقل بعضى وارد كرده ذكر كنيم ، مىگويد : ترمذى از ابن عمرو بن العاص روايت مىكند كه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) هنگامى كه براى غزوه حنين از مدينه خارج شد درختى را كه مشركين سلاحهاى خود را به آن آويزان مىكردند و آن درخت به نام « ذات انواط » يعنى صاحب آويزها موسوم بود ديدند در اين موقع ياران آن حضرت عرض كردند : براى ما هم ، چنين درختى قرار بده همانطور كه براى آنان مىباشد ، پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : سبحان اللّه اين تقاضاى شما همان تقاضاى قوم موسى است كه گفتند : اى موسى براى ما خدايانى قرار بده همچنانكه براى آنان خدايانى هست و قسم به آن كسى كه جان من در دست اوست هر آينه شما در همان طريقه‌اى كه سابقين شما راه پيموده‌اند ، خواهيد رفت « 2 » و چون اين خواهش ياران پيغمبر اسلام بعينه خواهش بنى اسرائيل نيست بلكه في الجمله شبيه است ، اين روايت تأييد خوبى است كه مقصود از اينكه شما هم بمانند چيزهائى كه بنى اسرائيل مبتلا شدند مبتلا خواهيد شد همان شباهت في الجمله مىباشد .

--> ( 1 ) تفسير الميزان ، ج 12 ، ص 113 . ( 2 ) فصل الخطاب ، حاجى نورى ، ص 39 .